Hội thảo khoa học “Thân thế, sự nghiệp Ưu bà Phạm Thị Trân”

Dự hội thảo có đồng chí Huỳnh Thành Đạt, Ủy viên BCH Trung ương Đảng, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương; đồng chí Đoàn Minh Huấn, Ủy viên BCH Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy; các đồng chí Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy: Tống Quang Thìn, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh; Bùi Mai Hoa, Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy; lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam; Viện Sử học; Hội Khoa học Lịch sử; Hội Nghệ sĩ sân khấu Việt Nam; Viện Nghiên cứu Bảo tồn và phát huy văn hóa dân tộc; lãnh đạo các sở, ban, ngành, đoàn thể của tỉnh, các huyện, thành phố; các đơn vị nghệ thuật sân khấu lớn trong nước; các chuyên gia, nhà nghiên cứu, nhà khoa học ở Trung ương; các nghệ sĩ nhân dân, nghệ sĩ ưu tú trên địa bàn tỉnh Ninh Bình, Hà Nam, Nam Định.

Quang cảnh Hội thảo

Phát biểu khai mạc Hội thảo, đồng chí Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Tống Quang Thìn nhấn mạnh: Ninh Bình là vùng đất cổ linh thiêng, đầy huyền tích, huyền sử, bề dày lịch sử, văn hóa ngàn năm, là Kinh đô của Nhà nước Đại Cồ Việt giai đoạn 968 – 1010. Ninh Bình sở hữu rất nhiều di sản văn hóa nổi bật, điển hình là Di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới Quần thể Danh thắng Tràng An, cùng nhiều danh lam, thắng cảnh đa dạng, phong phú và có gần 2.000 di sản văn hóa vật thể và phi vật thể khác gắn với 3 triều đại Đinh – Tiền Lê – khởi đầu nhà Lý. Đặc biệt di sản nghệ thuật chèo gắn liền với thân thế, sự nghiệp của bà Phạm Thị Trân – người phụ nữ đầu tiên được vua Đinh Tiên Hoàng phong chức Ưu bà với nhiệm vụ dạy cho cung nữ, quân lính múa hát, đánh trống, gảy đàn, diễn tích trò. Sau khi bà mất, hậu thế đã suy tôn bà là bà tổ của loại hình sân khấu cổ truyền tiêu biểu nhất của Việt Nam – sân khấu Chèo.

Với những lợi thế đó, bên cạnh đầu tư phát triển kinh tế – xã hội, tỉnh Ninh Bình cũng đặc biệt quan tâm đến đầu tư cho phát triển văn hóa.

Để tiếp tục nghiên cứu, nhận diện, bổ sung, làm rõ những giá trị lịch sử, văn hóa được coi là biểu tượng văn hóa đặc trưng trong các giai đoạn phát triển của vùng đất Cố đô Hoa Lư, Hội thảo khoa học hôm nay mong muốn được lắng nghe các chuyên gia, các nhà quản lý, các nhà khoa học, các nhà nghiên cứu, các nghệ sĩ, nghệ nhân trao đổi, phân tích, làm rõ một số vấn đề làm sáng tỏ thân thế, cuộc đời, sự nghiệp và những đóng góp của Ưu bà Phạm Thị Trân, một trong những nhân vật lịch sử thời Đinh, đánh giá tầm quan trọng về mặt lịch sử, văn hóa, nghệ thuật thể hiện qua thân thế, sự nghiệp của bà đối với nghệ thuật sân khấu Việt Nam nói chung và nghệ thuật hát Chèo của Việt Nam nói riêng, đồng thời đề xuất phương hướng, giải pháp để ghi nhận, tiếp tục bảo tồn và phát huy di sản Ưu bà Phạm Thị Trân trong việc xây dựng, phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội trong giai đoạn hiện nay.

Đồng chí Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Tống Quang Thìn phát biểu khai mạc Hội thảo 

Đồng chí Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh khẳng định: Để tiếp tục nghiên cứu, nhận diện, bổ sung, làm rõ những giá trị lịch sử, văn hóa được coi là biểu tượng văn hóa đặc trưng trong các giai đoạn phát triển của vùng đất Cố đô Hoa Lư, Hội thảo khoa học “Thân thế, sự nghiệp Ưu bà Phạm Thị Trân” được tổ chức với mong muốn được lắng nghe các chuyên gia, nhà quản lý, nhà khoa học, nhà nghiên cứu, nghệ sĩ, nghệ nhân trao đổi, phân tích, làm rõ về thân thế, cuộc đời, sự nghiệp và những đóng góp của Ưu bà Phạm Thị Trân, một trong những nhân vật lịch sử thời Đinh; đánh giá tầm quan trọng về lịch sử, văn hóa, nghệ thuật thể hiện qua thân thế, sự nghiệp của bà đối với nghệ thuật sân khấu Việt Nam nói chung và nghệ thuật hát Chèo của Việt Nam nói riêng, đồng thời đề xuất phương hướng, giải pháp để ghi nhận, tiếp tục bảo tồn và phát huy di sản của Ưu bà Phạm Thị Trân để lại trong việc xây dựng, phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội trong giai đoạn hiện nay.

Đồng chí Huỳnh Thành Đạt, Ủy viên BCH Trung ương Đảng, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương phát biểu tại Hội thảo 

Phát biểu tại Hội thảo, đồng chí Huỳnh Thành Đạt, Ủy viên BCH Trung ương Đảng, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương nhấn mạnh: Từ ngày thành lập, Đảng ta luôn nhất quán quan điểm coi văn hóa, văn học, nghệ thuật là nền tảng tinh thần của xã hội, là mục tiêu, động lực thúc đẩy sự phát triển bền vững đất nước. Văn hóa – Nghệ thuật đã khẳng định được vị trí quan trọng trong việc xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện, nâng cao đời sống tinh thần cho nhân dân, phục vụ hiệu quả các nhiệm vụ chính trị, quốc phòng an ninh của đất nước.

Đánh giá cao việc tỉnh Ninh Bình tổ chức Hội thảo lần này, đồng chí khẳng định: Đây không chỉ là dịp để nghiên cứu, nhìn lại và tôn vinh một nhân vật lịch sử đặc biệt – người có đóng góp to lớn đối với nền văn hóa, văn học nghệ thuật dân tộc – mà còn là cơ hội để cùng nhau suy ngẫm về trách nhiệm trong việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống, cụ thể là trong lĩnh vực sân khấu, đặc biệt là nghệ thuật Chèo.

Trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên mới với nhiều thời cơ và thách thức đan xen, việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc càng trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Vì vậy, đồng chí đề nghị các đại biểu, các cấp, các ngành cần quan tâm một số định hướng trọng tâm: Tiếp tục quán triệt sâu sắc các nghị quyết, kết luận của Đảng về lĩnh vực văn hóa, văn học, nghệ thuật; cụ thể hóa thành các nhiệm vụ, giải pháp để triển khai thực hiện; Tăng cường công tác nghiên cứu, bảo tồn và phát huy giá trị các loại hình nghệ thuật truyền thống, trong đó có nghệ thuật Chèo. Cần xây dựng các chương trình, dự án có tính hệ thống, bền vững, đồng thời ứng dụng mạnh mẽ khoa học và công nghệ trong công tác bảo tồn, truyền thông và phổ biển di sản; Khuyến khích sáng tạo nghệ thuật, tạo điều kiện cho sự kết hợp hài hòa giữa truyền thống và hiện đại, giữa văn hóa dân gian và văn hóa đương đại, để từ đó hình thành những tác phẩm sân khấu mới mang bản sắc Việt, có sức lan tỏa; Chú trọng công tác giáo dục văn hóa truyền thống trong trường học, giúp thể hệ trẻ hiểu, yêu và tự hào với di sản văn hóa của cha ông. Đẩy mạnh các hoạt động trải nghiệm, thi tìm hiểu các chương trình nghệ thuật cộng đồng nhằm lan tỏa tình yêu văn hóa dân tộc.

Đồng chí cũng bày tỏ tin tưởng: với sự lãnh đạo của Đảng, sự quan tâm của các cấp chính quyền, sự vào cuộc của giới chuyên môn và toàn xã hội, các giá trị văn hóa truyền thống, trong đó có nghệ thuật sân khấu Chèo mà Ưu bà Phạm Thị Trân đã khai sáng sẽ tiếp tục được giữ gìn, phát huy và tỏa sáng trong đời sống tinh thần của nhân dân, góp phần xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

Nhà nghiên cứu Nguyễn Thế Khoa, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Bảo tồn và Phát huy văn hóa dân tộc trình bày báo cáo đề dẫn tại Hội thảo

Báo cáo đề dẫn do nhà nghiên cứu Nguyễn Thế Khoa, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Bảo tồn và Phát huy văn hóa dân tộc, Tổng biên tập Tạp chí Văn hiến Việt Nam trình bày nhấn mạnh: Ưu bà Phạm Thị Trân từ lâu đã được công nhận là bà tổ của nghệ thuật Chèo, bà tổ đầu tiên của nghệ thuật sân khấu Việt Nam, ngày giỗ của bà được Chính phủ công nhận là ngày Giỗ Tổ của sân khấu Việt Nam. Tuy vậy thân thế và sự nghiệp của bà vẫn chưa được biết đến đầy đủ và rộng rãi. Vì vậy Hội thảo lần này là dịp để chúng ta tìm hiểu sâu sắc, kỹ càng hơn về thân thế sự nghiệp của Ưu bà, đánh giá đúng hơn ý nghĩa sự xuất hiện của một vị tổ sân khấu Việt Nam ở thế kỷ thứ X, tìm ra các hình thức tôn vinh sâu rộng, có hiệu quả hơn đối với Ưu bà Phạm Thị Trân. Học theo ông cha, chúng ta cần đánh giá một cách xứng đáng nhất, người sáng lập ra nghệ thuật chèo, bộ môn sân khấu cổ nhất, giàu bản sắc dân tộc nhất, được hâm mộ rộng rãi nhất, có sức sống lâu bền nhất ở vùng đất cội nguồn của dân tộc.

** Tiếp đó, dưới sự chủ trì của đồng chí Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Ninh Bình Tống Quang Thìn; nhà nghiên cứu Nguyễn Thế Khoa, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Bảo tồn và Phát huy văn hóa dân tộc; PGS.TS Nguyễn Đức Nhuệ, Chủ tịch Hội đồng Khoa học, Viện Sử học, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam; TS. Nguyễn Đăng Chương, Phó Chủ tịch Hội Nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam; TS. Nguyễn Mạnh Cường, Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao. Hội thảo đã tiến hành tham luận và thảo luận với 2 chuyên đề về: Quê hương, thân thế, sự nghiệp của Ưu bà Phạm Thị Trân và Phát huy di sản của Ưu bà Phạm Thị Trân trong phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội hiện nay.

PGS.TS Nguyễn Thị Minh Thái phát biểu tham luận tại Hội thảo 

Ông Trương Đình Tưởng, Chủ tịch Hội Khoa học lịch sử tỉnh Ninh Bình phát biểu tại Hội thảo 

Các chuyên gia, nhà khoa học tập trung vào nhóm vấn đề về thân thế, sự nghiệp và ý nghĩa của việc xuất hiện Bà tổ đầu tiên của sân khấu Việt Nam; phân tích, đánh giá những đóng góp và di sản của Ưu bà trong phát triển nghệ thuật hát Chèo nói riêng và nghệ thuật sân khấu Việt Nam nói chung; tiềm năng và giải pháp khai thác giá trị nghệ thuật sân khấu, phục vụ phát triển văn hóa và du lịch ở Ninh Bình; đề xuất phương hướng, giải pháp nghiên cứu, bảo tồn và phát huy giá trị nghệ thuật sân khấu, trong xây dựng, phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội của tỉnh giai đoạn hiện nay. Nhấn mạnh: Di sản nghệ thuật sân khấu mà Ưu bà Phạm Thị Trân để lại là một nguồn tài nguyên văn hóa vô giá, hội tụ đầy đủ các giá trị lịch sử, văn hóa, nghệ thuật, giáo dục và thẩm mỹ đặc sắc. Việc nhận thức sâu sắc và khai thác hiệu quả những giá trị này không chỉ bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc mà còn tạo ra những sản phẩm du lịch văn hóa độc đáo và hấp dẫn cho Ninh Bình hiện nay và tương lai…

Đồng chí Đoàn Minh Huấn, Ủy viên BCH Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Ninh Bình phát biểu tại Hội thảo

Phát biểu tại Hội thảo, thay mặt lãnh đạo tỉnh, đồng chí Đoàn Minh Huấn, Ủy viên BCH Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy trân trọng cảm ơn các chuyên gia, nhà khoa học đã chia sẻ nhiều thông tin quan trọng, quý báu. Khẳng định: Những tham luận rất có giá trị, bổ sung thêm nhiều kiến thức quan trọng không chỉ cho ngành sân khấu Việt Nam, mà còn cho quê hương Ninh Bình. Đề nghị, các cơ quan chủ trì tổng hợp, chắt lọc, đúc rút trong thực tiễn để lãnh đạo, chỉ đạo sau này. Đặc biệt đối với Ninh Bình đang xây dựng phát triển lấy công nghiệp văn hóa, cùng với du lịch làm cụm ngành kinh tế mũi nhọn. Đồng chí nhấn mạnh về phát triển công nghiệp văn hóa của tỉnh, công nghiệp biểu diễn dựa trên tính giải trí, dựa trên tính nghệ thuật, sáng tạo. Mong rằng sau Hội thảo, các nhà khoa học, các chuyên gia sẽ giúp cho tỉnh từng bước nâng tầm ngành công nghiệp biểu diễn từ những ngành nghệ thuật mang tính truyền thống.

TS. Nguyễn Đăng Chương, Phó Chủ tịch Hội Nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam phát biểu tại Hội thảo

Tổng kết phần tham luận và thảo luận tại Hội thảo, TS. Nguyễn Đăng Chương, Phó Chủ tịch Hội Nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam nêu rõ: Tất cả tham luận của các chuyên gia, nhà khoa học với nội dung phong phú, đa dạng, có những nhận định, đánh giá khác nhau nhưng đều làm nổi bật thân thế, sự nghiệp của Ưu bà Phạm Thị Trân; Tôn vinh những đóng góp của Ưu bà; Những sáng kiến để phát huy di sản của Ưu bà; Tiềm năng và giải pháp khai thác giá trị nghệ thuật sân khấu phục vụ phát triển du lịch văn hóa ở Ninh Bình; Phát huy di sản nghệ thuật Chèo gắn với tiềm năng du lịch và phát triển kinh tế – văn hóa Ninh Bình. Cùng với đó đề xuất Ninh Bình cần sớm đặt tên đường phố Ưu bà Phạm Thị Trân; gắn tên Nhà hát Phạm Thị Trân; đổi tên Nhà hát Chèo Ninh Bình thành Nhà hát Phạm Thị Trân; dựng tượng, đặt tên trường học, xây dựng đề án để xây dựng không gian văn hóa nghệ thuật của Ưu bà. Qua đó không chỉ thu hút du khách khi tham quan tại Ninh Bình; mà còn là nơi để các nghệ sĩ trong cả nước tri ân tổ nghề, tiếp tục phát huy, cống hiến tài năng, góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa Việt Nam.

Phát biểu bế mạc Hội thảo, đồng chí Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Ninh Bình Tống Quang Thìn khẳng định: Hội thảo thân thế, sự nghiệp Ưu bà Phạm Thị Trân đã hoàn thành toàn bộ nội dung, chương trình đề ra và thành công tốt đẹp. Với 22 báo cáo tham luận của các chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý ở trung ương và địa phương; cùng với đó là những ý kiến phát biểu trao đổi, thảo luận tại hội trường với những cách tiếp cận khác nhau nhưng đều tập trung vào những vấn đề chính gắn với chủ đề của Hội thảo. Các báo cáo tham luận có nội dung phong phú, sinh động, hàm lượng khoa học cao đáp ứng mục tiêu, yêu cầu chung của Hội thảo, làm sáng tỏ các luận cứ khoa học, lịch sử, văn hóa, thân thế, cuộc đời, sự nghiệp, đóng góp của Ưu bà Phạm Thị Trân đối với nghệ thuật sân khấu Việt Nam, với quê hương, đất nước. Đồng thời khẳng định vai trò, vị trí, sự cần thiết và đề xuất các giải pháp để bảo tồn, phát huy giá trị di sản của Ưu bà trong xây dựng, phát triển đất nước nói chung, tỉnh Ninh Bình nói riêng trong giai đoạn hiện nay.

Đồng chí nêu rõ: Xác định di sản văn hóa là tiềm năng, thế mạnh, nguồn lực nội sinh quan trọng, là lợi thế so sánh, xây dựng thương hiệu địa phương; trong những năm qua; Ninh Bình đã nỗ lực thực hiện nhiều biện pháp, giải pháp nhằm bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa. Trên cơ sở tiếp thu những ý kiến đóng góp của Hội thảo, đồng chí nhấn mạnh một số nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới. Trong đó, Ban Tổ chức tổng hợp, biên tập các bài tham luận, các ý kiến phát biểu thành kỷ yếu Hội thảo làm tài liệu khoa học để nghiên cứu về thân thế cũng như công lao, đóng góp của Ưu bà Phạm Thị Trân đối với lịch sử, văn hóa dân tộc.

Thông qua kết quả của Hội thảo và kết quả nghiên cứu của các chuyên gia, nhà khoa học là những tiền đề quan trọng, cơ sở khoa học cho việc triển khai nhiệm vụ xây dựng và hoàn thiện các giải pháp để phát huy di sản của Ưu bà Phạm Thị Trân trong sự nghiệp xây dựng, phát triển kinh tế – văn hóa – xã hội của tỉnh trong giai đoạn hiện nay.

Cùng với đó đẩy mạnh công tác tuyên truyền, quảng bá, giáo dục, nâng cao ý thức giữ gìn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống, những phong tục, tập quán tốt đẹp của dân tộc Việt Nam; trong đó có con người Cố đô Hoa Lư. Khơi dậy truyền thống yêu nước, lòng tự hào, tự tôn dân tộc, tình yêu quê hương, đất nước, phát huy tinh thần đại đoàn kết, ra sức thi đua xây dựng quê hương, đất nước ngày càng giàu đẹp, văn minh./.

Cẩm Ninh – Mai Dung (THNB)

Nguồn: https://nbtv.vn/